Yemen’deki Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası tehdidi, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından Bab el-Mendeb Boğazı’nı yeniden gündemin merkezine taşıdı. Analizlere göre Bab el-Mendeb ile Hürmüz Boğazı’nda aynı anda yaşanabilecek uzun süreli aksaklık, küresel petrol arzının yaklaşık dörtte birinin taşındığı deniz yollarını etkileyebilir.
Son verilere göre 15-20 Temmuz döneminde Bab el-Mendeb’den günlük ortalama 41 gemi geçti. Bu rakam, 2023 yılında kaydedilen günlük 72 gemilik seviyenin yüzde 43 altında bulunuyor.
Suudi petrolü alternatif rotada da baskı altında
Hürmüz Boğazı’nda güvenlik risklerinin artması üzerine Suudi Arabistan son aylarda petrol ihracatını Basra Körfezi’ndeki Ras Tanura Limanı yerine Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştirmeye başladı.
Ancak Husilerin son açıklaması bu alternatif güzergâhı da hedef aldı. Kpler verilerine göre Bab el-Mendeb üzerinden yapılan Suudi ham petrol yüklemeleri yalnızca iki hafta içinde yüzde 34 azalarak 29,58 milyon varilden 19,50 milyon varile düştü.
Hürmüz Boğazı’nda ise gemi trafiği çok daha sert daraldı. Temmuz ayının ilk haftasında günlük yaklaşık 45 gemi geçerken, 15-20 Temmuz döneminde bu sayı günlük ortalama 12,5 gemiye kadar geriledi.
En büyük risk Asya için
Rapora göre olası bir kesintiden en fazla ham petrol ticareti etkilenecek.
Suudi Arabistan’ın ihracatını Yanbu’ya kaydırmasının ardından Bab el-Mendeb üzerinden geçen ham petrol miktarı Haziran 2026’da 193,78 milyon varile yükselerek 2023 ortalamasının yaklaşık yüzde 50 üzerine çıktı.
En büyük arz riski ise Asya ülkelerinde görülüyor. Haziran ayında Hindistan boğaz üzerinden 15,3 milyon ton emtia ithal ederken, Güney Kore’nin sıvı enerji ithalatı 38,6 milyon varile, Japonya’nın ise 26,8 milyon varile ulaştı.
Avrupa’nın ise 2024’ten bu yana önemli ölçüde Ümit Burnu rotasına yönelmesi nedeniyle görece daha az etkileneceği değerlendiriliyor.
Piyasalar hangi senaryoyu fiyatlıyor?
Analizde en olası senaryo olarak Husilerin Suudi bağlantılı gemileri seçici şekilde hedef alması gösteriliyor.
Böyle bir durumda ticari gemi trafiğinin yüzde 40 ila 50 azalabileceği, Bab el-Mendeb’den günlük geçişlerin 20-25 gemiye kadar düşebileceği belirtiliyor.
Uzmanlara göre doğrulanmış ilk saldırının ardından kirli tanker navlunları ile savaş riski sigorta primlerinde hızlı yükseliş yaşanabilir. Aynı zamanda ham petrol fiyatlarında da kısa sürede sert dalgalanmalar görülebileceği ifade ediliyor.
