23 Nisan’da Egemenlik ve Hüzün: Bir Bayramın Anlamı

23 Nisan 1920, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ve onunla birlikte bağımsızlık ve egemenlik düşüncesini taşıyan öncü kadronun, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni açarak egemenliğin gerçek sahibinin “millet” olduğunu dünyaya duyurduğu gündür. TBMM’nin kuruluşuyla, egemenlik ayrıcalıklı bir zümreden alınıp halka verilmiştir. Bu milli egemenliğe giden zorlu yol, Havza Genelgesi, Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri gibi önemli adımlarla şekillenmiştir. Havza Genelgesi’nde “Türk halkı işgallere karşı aydınlatılacak ve ulusal bilinç uyandırılacaktır” ifadesi, Kuvayı Milliye ruhunu canlandırmıştır. Amasya Genelgesi’nde ise “Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” vurgusu, milli egemenliğin en net ifadesini oluşturmuştur.

İstanbul’un işgali sonrasında, Meclis-i Mebusan’ın feshedilmesiyle Atatürk, olağanüstü yetkilerle donatılmış bir Meclis’in Ankara’da kurulacağına dair açıklama yaptı. Feshedilen Mebusan Meclisi’nden 84 milletvekili, yeni Meclis’te yer almak üzere Ankara’ya gitti. Atatürk, 22 Nisan 1920 tarihinde TBMM’nin “bütün sivil ve askeri makamların ve ulusun emir alacağı en yüksek kat” olacağını ilan etti ve 23 Nisan 1920’de ilk Meclis açıldı. TBMM’nin kuruluşu, Ulusal Kurtuluş Savaşı ile emperyalizme karşı bağımsızlığın kazanılmasının ve Cumhuriyet’in ilanına giden sürecin kritik adımlarını belirledi.

Bu yıl, 23 Nisan, “millet egemenliğinin” tartışıldığı bir yıl olarak kayıtlara geçiyor. Halk tarafından seçilen siyasetçilerin cezaevlerinde tutulduğu, hukuksal durumların belirsizleştiği bir süreçte, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta meydana gelen ve 1 öğretmen ile 9 öğrencinin hayatını kaybettiği okul saldırıları, bu bayramı hüzünlü bir hale getirdi.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 23 Nisan 1924 tarihinde, egemenliğin millete teslim edildiği bu anlamlı günün bayram olarak kutlanmasına karar verdi. 5 yıl sonra, 23 Nisan 1929’da Atatürk, bu özel günü dünya üzerindeki tüm çocuklara armağan etti. Böylece 23 Nisan, ilk kez 1929 yılında Çocuk Bayramı olarak kutlanmaya başlandı. Bu yıl, tarihi ve anlam dolu bu bayram, tartışmalar ve yaşanan acılarla birlikte buruk bir görünüm sergiliyor.

Author: Elif Şahin