Destkariyên dîrokî û gelemşeyên îroyîn

Li Ewropayê, destkariyên zimanî ên neteweyî, bi derbên ku li latînî (zimanê dînê xiristiyaniyê) hatiye xistin, daye der. Û kesên derba me behs kirî lê dane jî, bêtir ji maliyên xwe ve arîstokrat in û ji çalakgeriya xwe ve jî nivîskar in. Wekî mînak; J. du Bellay bo fransî, Dante Alighieri bo îtalyanî, J. Gottfried Herder bo elmanî, ji bo ku zimanê wan ji dêrê û ji latînî cuda bibe, derba navbirî lê dane.

Di kur(d)mancî de, pir bi derengî, bi armanca serekekirin û xuyanîkirina desthilata kur(d)manciyê, C. A. Bedirxan, derba pêwîst lê daye. Ev derb, ne wekî ya zimanên Ewropî ye û du şaxî ye; hem amadekirina tîpên latînî ya bo kur(d)mancî ye hem jî amadekirina gramera kur(d)mancî) ye.

Gava em bala xwe didinê, C. A. Bedirxan jî, wekî pêşengên Ewropiyan, ji maliyeke torin tê. Digel vê jî, şûn û giraniya Celadet ya ji zimanzaniya wî hatî, di warê destnîşankirina hêlên diyarker ên kur(d)manciyê de, roja îroyîn li me bûne gelemşe.

Roja îroyîn, piraniyên gelemşeyan, di biwarên avaniyî (structural) û teşeyî de didin der ku ev yek zêde zêde ji ber tercîha wî ya bo devoka Botanê diqewime ku roja îroyîn, gelek kes û zimanzanên kur(d)manciyê, di hin xalên xuyanî û berbelav de, nanakirinekê (itirazekê) didin der û dem pê de, serê benikê gelemşeyê dûr û dirêjtir dibe û çareseriya wan gelemşeyan jî wê ne bi hêsanî be.

Rêbaza destkariya ku C. Bedirxan pêk aniye, ‘rêbaza serwarî’ ye ku modernîst e, wisa ji jor de desthilatekê disepîne û di biwara hêmanên naverokî û pratîkî de, dorhêleke berfireh nagire nava xwe û jê gelemşeyên ku di her carê de gengeşiyan di xwe de geştir dikin, peyde dibin. Wekî kartêkên vê rêbazê û wekî dongiyên jê dayî der, ‘rêbaza serwarî’; ji çarçove û dorhêlekê pêştir, nikare der û dor li xwe firehtir bike û bandora xwe zêdetir bike.

Herçî zimanzanên îroyîn in, (C. A. Bedirxan jî zimanzan bû), pêwendiya xwe ya bi zimên re, zêdetir di ser avaniyî, jêderkî û etîmolojiya wî re datînin û pir kêm bala xwe didin ‘çandîbûna zimên’; gava bala xwe didin jî, ji ‘çandîbûna zimên’ zêdetir diçin ser ‘riwangeya çandîparêziyê.’ Û ev yeka hanê, careke din jî desthilateke wek ya Celadet dixe destê wan zimanzanan.

Loma jî, îro ro, destkariyeke dîtir ji vê rewşê re pêwîst e ku ew jî ne bi rêya zimanzanan çêdibe. Destkariya ku ez behs jê dikim, rêya wê, nivîsîna giştî û berbelav e; yanî wêje bi xwe ye û bi taybetî nivîskariya wêjeyî ya li zimên şiyar e ku ev reng û awa nivîskarî; nakeve ber bayê ‘heftûheştên zimanî’ yên zimanzanan û li ser hîma ‘hevpariyên heyî’ bi zimanzaniyê re li hev dike, qaydeyên zimanî yên danandî, di nivîs û vegotinên xwe de pêk tîne û bêyî ku xwe di navendekê de teng bike û li bendê bimîne ku perîferî wê navendê xwedî bike, ji ‘çandîbûna zimên’ dixwe û pê xwedî dibe.

Di dîroka wêje û nivîskariya kur(d)manciyê de, mînaka vê rêyê û vî cureyê nivîskariyê, wekî kesê sereke û pêşeng, Osman Sebrî ye û ji hêlekê ve jî zimanê Cegerxwîn nîşaneyên vê yekê didin der. Nivîs û vegotinên Osman Sebrî, li ser perspektîfa ‘çandîbûna zimên’ ava dibin û wekî rêbaz jî, li ser kirin û pêkanîna ‘rêbaza rîzomatîk’* in.

Zimanê nivîsînê yê Osman Sebrî, ne tenê derdê nivîskar an jî kirinên bokeyên vegotinê didin der; di heman demê de, li ser lêşiyarî û perspektîveke ‘çandîbûna zimên’ ava dibin. Di nivîs û vegotinên O. Sebrî de, em rastî raman, feraset û dinyabîniyeke taybet ya zimanî tên ku tenê bi hayjêhebûnê namîne û bi lêşiyariya xwe, çandê jî di zimên de diteyisîne û li kar dixe.

O. Sebrî di nivîs û vegotinên xwe de, karê ‘çandîkirina zimên’ jî pêk tîne ku ev yek tiştekî pir girîng derdixe rastê. Tiştê ketî behsê enerjiya zimên e ku ziman wê di kurm û xwezaya xwe de dihewîne û ji bo ‘lêkarkirin û pêkarkirinê’ her tim amade û liberdest dihêle. Û ji mirovan re dimîne, ‘çandîkirina’ wê enerjiyê. Osman Sebrî, di nivîs û vegotina xwe de, herî zêde vê enerjiyê dide der û bexşî me dike.

Berî ku nivîsarê bibim serî, dixwazim wekî pirsekê bêjim; “Gelo bo cara pêşî, ji alî Osman Sebrî ve destkarî li kur(d)manciyê bihata kirin, wê çi li me û li vegotin û wêjeya kur(d)manciyê zêde bibûya?”

Bersiva sereke ev e li ba min; “Wê kur(d)mancî bibûya zaravayeke piranîparêz û der-navend; tu herêm wê herêmeke dîtir wekî perîferiya xwe qebûl nekira û gelemşeyên avaniyî û naverokî yên îroyîn wê sanahîtir çareser bibûna.”

Û dema taybet ya di kur(d)manciya Berferatê de heyî, ‘dema niha ya domdar’; wê di nivîs û vegotina me de çalaktir bûya û me yê tenê negota “Ez xwarinê dixwim”; û me yê karibûya bi awayekî berbelav binivîsiya “Ez xwarinê dixwime” û dem di hundirê xwe de berfirehtir û vezeloktir bikira û keyseke dîtir ya vegotinê ji xwe re peyde bikira.

*Rîzomatîk: ‘rhizomatique’, ya ku Deleuze-Guattari ew pênase kiriye, bi kurtî ev e; geşedan û pêşveçûna pevgirêdayî ya li ser pirrehiyê û pirşaxî ye.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Static positioned elements are not affected by the top, bottom, left, and right properties. Haber, Son Dakika Haber, Haberler, Güncel Haber, Son Dakika Haberleri. En Son Haber, En Son Haberler, Son Güncel Haberler google.com.tr google.com.tr hacklink panel hacklink al sollet hdxvipizle venusbet deneme bonusu veren siteler Yaşam Ayavefe Yaam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe Yaşam Ayavefe asyabahisgo1.com betforward1.org asyabahisgo1.com sekabet-giris2.com bahis forum 1xbet güncel giriş وان یکس بت بت فوروارد onwintarafbetbetkombahiscommariobetmariobetbetturkeybetturkeysahabetsahabetbetsmovebetandyouolabahispinbahishiltonbetbetciomelbetbetturkeybetturkey Betkanyon Bahisal Giriş Bahisal Winxbet Deneme Bonusu Veren Siteler Unibahis Giriş Unibahis En iyi bahis siteleri Bahis Siteleri En İyi Casino Siteleri Canlı Casino Siteleri Casino Siteleri Canlı Bahis Siteleri Canlı Casino Siteleri
google.com.tr google.com.tr casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom casibom royalbet Betist Ramobet Bahis Forum Betandyou Madridbet onwin Starzbet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Onwin Onwin Onwin Onwin deneme bonusu veren sitelerdeneme bonusuDeneme bonusu veren siteler 2024300 TL Deneme bonusu veren siteler
hacklink onwin onwin giriş Bahigo Forum Bahis Forum Bahis Forum Bahsegel Forum Casino Forum Herabet Forum Hovarda Forum onwin Forum Royalbet Forum Rulet Forum Sweet Bonanza Forum Ultrabet Forum Cepbahis Forum Best10 Forum Betroad Forum Casibom Forum Betist Forum Kralbet Forum Matadorbet Forum Tipobet Forum Hacklink Hacklink Hacklink Hacklink Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Canlı Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Rulet Oyna Canlı Casino casibom giriş casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Royalbet Betist Ramobet Bahis Forum Betandyou Madridbet onwin Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet asyabahis sahabet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş
onwin onwin onwin onwin onwin tipobet tipobet tipobet tipobet tipobet
Onwin Onwin onwin Onwin giriş Onwin giriş onwin giriş Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş
hacklink onwin onwin giriş Bahigo Forum Bahis Forum Bahis Forum Bahsegel Forum Casino Forum Herabet Forum Hovarda Forum onwin Forum Royalbet Forum Rulet Forum Sweet Bonanza Forum Ultrabet Forum Cepbahis Forum Best10 Forum Betroad Forum Casibom Forum Betist Forum Kralbet Forum Matadorbet Forum Tipobet Forum Hacklink Hacklink Hacklink Hacklink Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Canlı Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Rulet Oyna Canlı Casino casibom giriş casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Royalbet Betist Ramobet Bahis Forum Betandyou Madridbet onwin Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet asyabahis sahabet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş
onwin onwin onwin onwin onwin tipobet tipobet tipobet tipobet tipobet
Onwin Onwin onwin Onwin giriş Onwin giriş onwin giriş Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş
bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino onwin onwin onwin onwin onwin Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet
jojobetmatbet

google.com hacklink onwin onwin giriş Bahigo Forum Bahis Forum Bahis Forum Bahsegel Forum Casino Forum Herabet Forum Hovarda Forum onwin Forum Royalbet Forum Rulet Forum Sweet Bonanza Forum Ultrabet Forum Cepbahis Forum Best10 Forum Betroad Forum Casibom Forum Betist Forum Kralbet Forum Matadorbet Forum Tipobet Forum Hacklink Hacklink Hacklink Hacklink Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Canlı Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Rulet Oyna Canlı Casino casibom giriş casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Royalbet Betist Ramobet Bahis Forum Betandyou Madridbet onwin Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet asyabahis sahabet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş
onwin onwin onwin onwin onwin tipobet tipobet tipobet tipobet tipobet
Onwin Onwin onwin Onwin giriş Onwin giriş onwin giriş Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş
bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino onwin onwin onwin onwin onwin Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet

google.com hacklink onwin onwin giriş Bahigo Forum Bahis Forum Bahis Forum Bahsegel Forum Casino Forum Herabet Forum Hovarda Forum onwin Forum Royalbet Forum Rulet Forum Sweet Bonanza Forum Ultrabet Forum Cepbahis Forum Best10 Forum Betroad Forum Casibom Forum Betist Forum Kralbet Forum Matadorbet Forum Tipobet Forum Hacklink Hacklink Hacklink Hacklink Rulet Casino Slot Oyna Bahigo 1xbet Deneme bonusu Bahis siteleri Maç özetleri Bahsegel Canlı Casino Siteleri Sweet Bonanza Blackjack Casino Rulet Oyna Canlı Casino casibom giriş casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Casibom Royalbet Betist Ramobet Bahis Forum Betandyou Madridbet onwin Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet asyabahis sahabet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş Diyarbet Giriş
onwin onwin onwin onwin onwin tipobet tipobet tipobet tipobet tipobet
Onwin Onwin onwin Onwin giriş Onwin giriş onwin giriş Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Sahabet giriş Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Starzbet Giriş Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş Tipobet Giriş
bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino bycasino onwin onwin onwin onwin onwin Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Sahabet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Starzbet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet Tipobet